Ön söz
GEANT2-nin yüksək məntəqə şəbəkəsi və əlaqəsi Cənubi Qafqaz tədqiqatçıları
və tələbələri üçün daha sürətli əməkdaşlığa şərait yaradacaq.
3 mart 2008-ci il tarixdə start götürmüş Qara Dəniz Beynəlxalq Əlaqə (Black
Sea Interconnection- BSI) layihəsi çərçivəsində Cənubi Qafqaz ölkəkləri
arasında regional tədqiqat və təhsil şəbəkəsini yaradılacaq və onların
nəhəng Avropa tədqiqat şəbəkəsinə- GÉANT2-yə qoşulmasına zəmin yaradacaq. Bu
layihə regionda ən böyük layihə olaraq Qafqaz ölkələri tədqiqatçılarının
Avropa ölkələrində elmi-tədqiqat və təhsil sahəsində aparılan işlərdə
yaxından iştirak etməsinə imkan yaradacaq. Qeyd edək ki, Avropa Komissiyası
7-ci Çərçivə Proqramı sayəsində BSI layihəsinə 1.4 mln evro ayırmışdır.
BSI layihəsi çərçivəsində rəqəmsal fərqin aradan qaldırılması məqsədilə
Cənubi Qafqaz ölkələrindəki GRENA (Gürcüstan), AzRENA(Azərbaycan) kimi Milli
Tədqiqat və Təhsil Şəbəkələri bazasında yüksək sürətli baza şəbəkəsi
yaradılaraq onun Avropa GEANT2 şəbəkəsinə qoşulmasıyla Cənubi Qafqaz və
Avropa arasında rəqəmsal körpü yaradılacaq.
Türkiyə Milli Tədqiqat və Təhsil Şəbəkəsi - TÜBİTAK-ULAKBİM Qara Dəniz
Beynəlxalq Əlaqə layihəsinin işini koordinasiya edir. Bu, Türkiyə tərəfindən
Çərçivə Proqramlarında koordinasiya edilən ən böyük və ən möhtəşəm layihədir.
“BSI layihəsi Cənub-Qərbi Avropada əldə olunan möhtəşəm nəticələrdən
qaynaqlanaraq, Qara Dəniz hövzəsi və Avropa Ölkələri arasında fərqləri
azaltmağı qarşısına məqsəd qoymuşdur. Bizim tədqiqat infrastrukturlarına
dəstəyimiz yalnız qlobal səviyyədə alimlərlə əməkdaşlıq etməkdən ibarət
deyil, həm də tibb, təhsil, meteorologiya kimi sahələrə əhəmiyyətli dərəcədə
təsiri olan müasir onlayn xidmətləri ilə təchiz etməkdən ibarətdir. Bu hər
iki tərəfin tədqiqatçıları və bütün əhali üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir”-
deyə AB-nin İnformasiya Cəmiyyəti və Mətbuat komisiyasının üzvü Vivian
Ridinq bildirmişdir.
Baza regional şəbəkəsi vasitəsilə GEANT2-yə yüsək sürətli qoşulma Cənubi
Qafqazla qarşılıqlı əlaqə yaradılaraq Avropadakı yeni xidmətlərin regiona
təqdim olunmasını mümkün edir, bu isə Qafqaz elmi potensialının Avropada və
bütün dünyada tanınması istiqamətində atılan mühüm addımdır. Bu, bütün
dünyada böyük layihələrlə əməkdaşlığı mümkün etməklə Cənubi Qafqaz Ölkələri
və Avropa arasında rəqəmsal fərqi aradan qaldırır.
Qara Dəniz Beynəlxalq Əlaqə layihəsi, Qara Dəniz İqtisadi Birliyinin
məqsədlərini həyata keçirmək üçün əvəzolunmaz imkandır. Bu, GEANT2
şəbəkəsinin köməyilə Qara Dəniz İqtisadi Birliyinin ən ümdə təcrübələrini
bölüşmək və bütün ölkələrin ümumi maraqları çərçivəsində olan birgə
layihələri öhdəsinə götürməklə Qara Dəniz İqtisadi Birliyinə üzv dövlətlərlə
hövzə dövlətləri arasında elmi və texniki əməkdaşlığı inkişaf etdirəcəkdir.
“Qara Dəniz Beynəlxalq Əlaqə layihəsi Cənubi Qafqaz təhsil və tədqiqat
nümayyəndələrilə Avropa arasında bağlantı yaratmaqla bərabər, həm də
əhəmiyyətli regiondaxili elementləri təqdim etməklə nailiyyətlərin əhatəsini
Qara Dəniz Regionundan Mərkəzi Asiyaya qədər artırmaq üçün mövcud bir
modeldir” - söyləyən TÜBİTAK-ULAKBİM-in direktoru prof., dr. Cem Saraçın
sözlərinə görə, bu layihə yüksəktutumlu əlaqələrlə təchiz olunmuş şəbəkə
yaratmaqla əvvəlki “İpək yolu”nu müasir “e-İpək Yolu”na çevirəcək.
Qara Dəniz Beynəlxalq Əlaqə layihəsi 1 Mart 2008-ci il tarixdən etibarən 24
ay müddətində davam edəcək. Regional şəbəkənin GÉANT2-yə birləşdirilməsi
2008-ci ilin sonlarında planlaşdırılır.
TÜBİTAK-ULAKBİM haqqında:
TÜBİTAK-ULAKBİM Türkiyənin Milli Tədqiqat və Təhsil Şəbəkəsini (ULAKNET)
idarə edir ki, bu da Türkiyədki akademik və tətqiqat cəmiyyətlərini şəbəkə
xidmətləri ilə təmin edir. ULAKNET 90 000-dək akademik personalı və 2
milyondan çox universitet tələbələrini bir-biri ilə və digər NRENlərlə
birləşdirmişdir. ULAKNET 1 Gbps sürətli mövcud texnologiya daxilində mümkün
dərəcədə bütün son istifadəçiləri birləşdirməyə çalışır və o Avropa akedemik
şəbəkə olan GEANT2-yə qoşulmaq üçün STM4-ə malikdir ki, bu da 2008-ci ilin
ortalarınadək 5 Gbps-ə qərəd artırılacaq. ULAKNET üzrə ULAKBİM EGEE və
SEE-GRİD kimi əsası qoyulmuş EC layihələrinə üzv olaraq TR-GRİD Milli
Təşəbbüs çərçəvəsində Türkiyədəki proseslərlə paralel şəkildə müstəqil
tədqiqat cəmiyyətlərinin fəaliyyətlərinə başçılıq edir. ULKABİM həm də
şəbəkə təhlükəsizliyində Ulak-CSİRT və İPv6 Task Force vasitəsilə milli
səviyyədə informasiya texnologiyaları sahəsindəki tədqiqat və inkişaf
fəaliyyətlərini aparır.
Əlavə məlumat üçün
www.ulakbim.gov.tr/eng daxil ola bilərsiniz.
GÉANT2 haqqında:
GEANT2 Avropanın inkişaf etmiş sürətli şəbəkəsi olaraq Avropanın Milli
Tədqiqat və Təhsil Şəbəkələrini (NRENs) birləşdirir. Hesablamalara görə,
qitənin 34 ölkəsindən 30 milyon tədqiqat və təhsil işçiləri NRENlər
vasitəsilə əlaqə yaradırlar. GEANT2 geniş coğrafi əhatə, yüksək sürət, yeni
hibrid şəbəkə texnologiyası və bir sıra istifadəçi xidmətlərini göstərməklə,
dünyada ən aparıcı beynəlxalq şəbəkəyə çevrilmişdir. NREN-lərlə birlikdə
GEANT2 ümumilikdə 50 000 km-dən çox uzunluqda əlaqələrə malikdir və onun
ekstensiv coğrafi hüdudları qlobal tədqiqat əməkdaşlığına nail olmaq üçün
digər dünya regionlarındakı şəbəkələrlə qarşılıqlı əlaqəyə girir. Avropanın
akademikləri və tədqiqatçıları spesifik tədqiqat mərkəzlərini birləşdirən
optik şəxsi şəbəkələr yaradaraq GEANT2-yə nöqtə-nöqtə texnologiyası
vasitəsilə qoşula bilərlər.
GEANT2 AB-nin Altıncı Tətqiqat və İnkişaf Çərçivəsi Proqramı altında Avropa
Kommisiyası tərəfindən əsası qoyulub. Layihəylə 30 Avropa Milli Tədqiqat və
Təhsil Şəbəkələri (s), TERENA və DANTE əməkdaşlıq edir. GEANT2 DANTE
tərəfindən Avropa NRENləri adından idarə olunur.
Əlavə məlumat üçün
www.geant2.net daxil
ola bilərsiniz.
